Hiciv, Yergi, Taşlama, Satir Nedir?

Hiciv, Yergi, Taşlama, Satir Nedir?

 Edebiyat ve sanatta, bir kişi, bir olay ya da durumun, iğneleyici sözlerle, alaylı ifadelerle eleştirildiği bir türdür. Eski Yunan ve Lâtin edebiyatında ilk örneklerine rastlanan tarz olarak karşımıza çıkmaktadır. Batı edebiyatında bir şiir türü olarak gelişmiştir. Bir kimseyi, bir düşünceyi, bir göreneği, bir nesneyi vb. yermek için yazılmış ya da söylenmiş, onların gülünç, kötü, eksik yönlerini alaylı bir dille anlatan yazı, şiir ya da sözlerdir.

Halk edebiyatında “taşlama”, divan edebiyatında “hiciv”, yeni edebiyatta da “yergi” olarak tanımlanır. Hiciv, manzum ve mensur olabilir. Hiciv söyleyen ve yazanlara “heccav” veya “heca-gu” denir.

Türk edebiyatında;

Nefi,
Şeyhi,
Süruri,
Ziya Paşa,
Neyzen Tevfik,
Fazıl Ahmet Aykaç,
Halil Nihat Boztepe,
Hüseyin Rifat…

tanınmış hiciv şairleridir. Türk edebiyatında sadece hiciv türünde ürün veren şairde Eşref’tir.

Örnekleri :

Tahir Efendi’nin ( devrin kadılarından), Şair Nefi’ye kelp (köpek) demesi ile aldığı cevap;

Tahir Efendi bana kelp demiş,
İltifatı bu sözde zâhirdir,
Malikî mezhebim benim zira,
İtikadımca kelptahirdir. (Nefi)

birsiir ayıraç

Kazak Abdal’ dan bir örnek,

Bir vakte erdi ki bizim günümüz,
Yiğit belli değil, mert belli değil
Herkes yarasına derman arıyor,
Devâ belli değil, dert belli değil.

birsiir ayıraç

Bu da Şair Eşref’ ten bir örnek;

millete erbabı mansıptan biri eşek demiş
reddedilmez böyle bir söz, amma ki pek can sıkar
olsa da millet eşek, eşek diyen bilmez mi ki
sadrazamla valiler de milletten çıkar.

birsiir ayıraç

Neyzen Teyfik Örneği;

sanma ki ciddiyet ile sarfederim sanatımı
ney elimde suyu durmuş kuru musluk gibidir
bezm-i meyde sühefanın saza meftun oluşu
nazarımda su içen eşşeğe ıslık gibidir

birsiir ayıraç

Şeyhülislam Yahya Efendi’ nin Şair Nefi’ ye kafir yakıştırmasının ardından aldığı cevap: 

Bize kâfir demiş müfti efendi
Dutalım ben ana diyem Müselman
Varıldıkta yarın divan-ı Hakk’a
İkimiz de çıkarız anda yalan.

Mütü efendi bize kafir demiş amma, ben şimdi ona müslüman desem; ikimizde mahşerde yalancı durumuna düşeriz…

birsiir ayıraç

 Köroğlu’ nun, Babasının gözlerine mil çeken Bolu Beyi’ ne ithafen söylediği şiiri;

Benden selâm olsun Bolu Beyi’ne
Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
At kişnemesinden, kalkan sesinden
Dağlar seda verip seslenmelidir

Düşman geldi tabur tabur dizildi
Alnımıza kara yazı yazıldı
Tüfek icat oldu mertlik bozuldu
Eğri kılıç kında paslanmalıdır.

 

Hiciv konulu şiirleri bu kategoriden okuyabilirsiniz..

0

Öncekini Oku

Böyle Baba Olur Mu?

Cevap Bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Olanlar